1249 است . « 1 » نسخه كتابخانه گلپايگانى نيز گرچه تاريخ صريحى ندارد ، اما از قرائنى مانند نوشتن واژهء « مرحوم » براى « وفا » و برخى ديگر از اعلام تذكره ، بايد مربوط به همين سال‌هاى آخر يا نيمه دوم سده سيزدهم باشد . به نظر مىرسد موانع ، دست‌رسى به نسخهء محيط و بيات را قريب به محال كرده است . محيط نيز خود از نسخهء پنجمى خبر داده كه شصت سال پيش از گزارش او « به شهادت احتشام الحكماء در زواره از بين رفته است . » « 2 » ميرزا محمّد على وفا سرانجام در سال 1248 به بستر بيمارى افتاد و پس از اينكه در ماه صفر همان سال در وصيّتى ، فرزندش صفا را از ارث محروم كرد ، فداى اردستانى - شاعر و عالم - را با دو نفر ديگر ناظر بر اجراى وصيّت كرد و بين ششم تا شانزدهم همان ماه پاى از سراى خاكى بيرون نهاد و در تكيهء ميرزا رفيعاى نايينى در اصفهان مدفون شد . سيّد شفتى پس از مرگ وفا ، حق نظارت بر موقوفات مدرسه زواره را - به دليل محروميت صفا از ارث - به ملا سيد مرتضى امام جمعه واگذار كرد . اما فرزندان ملا عبد العظيم ، اندك‌اندك ، توانستند دست نظارت او را به ويژه پس از مرگ سيّد كوتاه كنند . ظاهرا كشمكش‌ها بين اولاد و احفاد دو طرف تا حدود پنجاه سال بعد نيز ادامه پيدا كرده است . « 3 » سيّد شفتى ( حجة الاسلام ) در اين بخش ، بيشتر به قسمت‌هايى از احوال سيّد مىپردازيم كه در كتاب « بيان المفاخر » و دو رسالهء تحليلى « ع . ارجمند » « 4 » و « ع . امانت » « 5 » ذكر نشده و يا به اشاره بسنده شده است . سيّد محمّد باقر بن محمّد نقى موسوى شفتى ، معروف به حجة الاسلام مطلق در شيعه ، يكى از بزرگترين علماى اماميه در عصر خود ، احتمالا سال 1175 ه . ق به دنيا آمده است . « 6 » نسبت او با

--> ( 1 ) - تاريخ تذكره‌هاى فارسى ، ج 2 ، ص 112 ( 2 ) - طباطبايى ، محيط : « وفا در حق هما » ، پيشين ، ص 3 ( 3 ) - همو ، بخش ديگر « يك اثر ارزنده چاپ نشده . . . » پيشين ، ش 9 ، ص 17 - 11 ( 4 ) - A . rjomand , The Shadow of God the hidden Imam , Chicago , 1984 ( 5 ) - A . Amanat , Resurrection Renewal : the Making of the Babi Movement in Iran ( 1844 - 1850 ) Ithaca , 1989 ( 6 ) - بيان المفاخر : ج 1 ، ص 24